Veronica Inside: de miljoenendraai van een lawaai-trio

Boudewijn Geels in het Financieel Dagblad

Er was een racisme-rel, er was een adverteerdersboycot en er was de ‘zekere’ breuk tussen de hoofdrolspelers. Toch gaat ’s lands meest controversiële tv-programma vrijdag 11 september gewoon weer van start. Want met het Veronica Inside van Wilfred Genee, Johan Derksen en René van der Gijp zijn serieuze bedragen gemoeid. Over een ongepolijste voetbaltalkshow die ‘buitensporig veel aandacht trekt’.

In het kort

Genee, Derksen en Van der Gijp gaan na een nationale rel toch maar weer samen verder.

Maar de drie staan onder stevige commerciële druk om hun woorden voortaan zorgvuldiger te kiezen.

Hun Veronica Inside, goed voor zo’n €15 mln aan advertentie-inkomsten, is kwetsbaar gebleken voor adverteerdersboycots.

De tweet van Albert Heijn was stellig. ‘Wij distantiëren ons uiteraard van deze grap. Er is geen plaats voor discriminatie bij Albert Heijn. Wij stoppen met de reclames rond dit tv-programma.’

Dat was 18 juni. Nu laat de supermarktketen weten: ‘Helaas was in deze specifieke tweet het woord “vooralsnog” weggevallen.’

Dus Albert Heijn gaat weer adverteren rond Veronica Inside? Wat is er dan precies veranderd? ‘Wij zijn destijds in gesprek gegaan met Talpa, zonder verder invloed te willen uitoefenen op de inhoud van een programma’, schrijft de woordvoerster.

En Talpa, waar VI-zender Veronica onder valt, zei iets geruststellends? Wat dan zoal? De woordvoerster trekt geroutineerd een muur op: met het voorgaande antwoord moet het FD het doen.

Voorlopige conclusie: het is goeddeels weer business as usual. ‘De drie’ gaan vrijdag gewoon weer beginnen, hoewel Johan Derksen en René van der Gijp meermaals hadden gezworen dat ze die ‘NSB’er’ Wilfred Genee, die in het programma als aangever fungeert, voortaan links zouden laten liggen. Zelfs de grootste voetbalhaters kan het onmogelijk zijn ontgaan.

Racisme-rel

‘Weten we zeker dat het Akwasi niet was?’ grijnsde voormalig linksback, oud-bladenmaker en thans organisator van bluesfestivals Derksen 15 juni in Veronica Inside. Het ging over een foto van een zwart geschminkte pro-Zwarte Piet-activist. Daar kwam een nationale rel van, want rapper Akwasi strijdt juist fel tégen Zwarte Piet (hij had, tot verontwaardiging van Derksen, zelfs opgeroepen tot geweld). De Oranje-internationals kwamen in het geweer, en ook adverteerders haakten af, daartoe opgeroepen door onder anderen BN’er en sportschoolhouder Arie Boomsma, aan wiens ‘zelfingenomenheid’ Derksen zich al jaren publiekelijk ergert.

Gevolg: in één weekend verdampte €1 mln aan sponsorgeld, vertelde Genee geschrokken in een interview. Dus trachtte hij een week later te redden wat er te redden viel. Hij liet twee gasten van buiten plaatsnemen aan tafel, om ten overstaan van maar liefst 1,7 miljoen kijkers met Derksen te discussiëren over diens vermeende racisme. Een spannende en inhoudelijk interessante uitzending, oordeelden veel critici. Een dolkstoot in hun rug, vonden Derksen en Van der Gijp. Kortom: einde oefening.

Nee dus.

Winstmodel

Jaap Kooijman, mediawetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam, verrast die afloop allerminst. ‘Politiek incorrect zijn is het winstmodel van Veronica Inside.’ En de adverteerders, die na de Akwasi-grap zo ferm stelden niet meer met het programma geassocieerd te willen worden? Kooijman: ‘Het zou me niet verbazen als die gewoon weer aanhaken. Economische belangen wegen voor de meeste bedrijven nog steeds het zwaarst.’

Voor een ‘relatief weinig bekeken programma’ — gemiddeld 619.000 kijkers — trekt Veronica Inside ‘buitensporig veel aandacht’, constateert Kooijman. ‘De impact zit hem in het zogenoemde water cooler-effect. In het Nederlands: “bij de koffieautomaat”. Er wordt vooral veel óver gesproken.’

Zelf is Kooijman geen groot fan. ‘De zogenoemde politiek incorrecte humor — hier een eufemisme voor seksistische, racistische, en homofobe grappen — is voor veel mensen aantrekkelijk. Voor sommigen omdat ze het heel grappig vinden, voor anderen omdat ze zich er kwaad over maken. Maar Veronica Inside heeft een heel belegen kijk op de wereld. Veel critici vergelijken Derksen met de ietwat morsige oude oom die foute moppen vertelt op een verjaardagsfeestje. Daarmee onderschatten ze Derksens impact, maar zijn soort humor is wel van een tijd die bijna voorbij is.’

Bijna wellicht, maar gezien de cijfers nog niet helemaal.

Inkomsten: €15 mln

Talpa Network laat weten ‘als private onderneming nooit financiële informatie over haar bedrijfsvoering te geven’. Dus vroeg het FD aan een kenner van de markt hoeveel Veronica Inside eigenlijk waard is. Niels van Altena, voorheen commercieel eindverantwoordelijk voor de Ster, schat dat Talpa jaarlijks €11 mln binnenhaalt aan reclamezendtijd rond het programma, en ruim €4 mln aan directe sponsoring ín de talkshow. Totaal: €15 mln.

Daarnaast is er volgens Van Altena ook sprake van indirecte inkomsten. ‘Veronica Inside is het fundament onder Veronica. Zonder VI zal de performance van de hele zender minder worden, en gaan andere programma’s dus ook minder opleveren, bijvoorbeeld omdat er minder wordt gekeken naar programma’s vlak voor en vlak na VI. Zo wordt de zender als geheel minder waard. De totale markt voor televisiereclame is dit jaar zo’n €700 mln. Veronica is met een marktaandeel van 5% à 6% goed voor een omzet van €35 mln tot €42 mln. Ik schat het indirecte effect bij het beëindigen van VI op 5%, oftewel zo’n €2 mln.’

Natuurlijk zijn er ook de productiekosten, waaronder de salarissen van de presentatoren. In 2010 interviewde de auteur van dit artikel René van der Gijp. De oud-international — zijn bolide nam bijna twee parkeerplaatsen in beslag — gebruikte het programma ook om (nog) aantrekkelijker te worden als spreker op bedrijfsevenementen. Van der Gijp wilde off the record best zeggen wat hij ermee verdiende. ‘Duizend euro per uitzending. Misschien niet veel, maar ach, wat moet ik er dan voor vragen?’

Inmiddels is het iets meer. Sinds het trio in 2018 een deal sloot met John de Mol — eerder zaten ze als ‘Voetbal Inside’ bij RTL, waar ze in 2011 de Gouden Televizier-Ring wonnen — toucheren ze zes ton de man, heeft Van der Gijp schaterlachend verklaard. De drie analyseren ook Champions League-duels.

‘Geestelijk onafhankelijk’

Met zo’n jaarsalaris zouden de meeste mensen een beetje voorzichtig omgaan met de familie van hun broodheer. Zo niet Van der Gijp. ‘Die kleine Johnny de Mol heeft het alleen maar over dat hij al z’n hele leven in Griekenland zit om die vluchtelingen op te vangen’, sneerde hij twee jaar geleden. ‘Waarom vertel je dat overal? Die Linda de Mol nu met d’r stichting. O, man, zo goed, zo betrokken allemaal! Weet je wat je dan moet doen? Je bek houden.’

Johan Derksen, even later: ‘Ik zeg niet dat wij het beste programma zijn, maar dit is het enige programma op de Nederlandse tv waar mensen zich geestelijk onafhankelijk opstellen. Waar René gewoon zijn mening zegt over Johnny de Mol, terwijl hij de zoon is van onze baas.’

Of die baas destijds bezwaar heeft gemaakt tegen het verbaal afranselen van zijn zoon en zijn zus is onbekend. Wel weten we hoe John de Mol twee maanden geleden ingreep toen Derksen daadwerkelijk bereid leek om Veronica Inside op te blazen. De miljardair wees hem op zijn contract, vertelde Derksen in het AD. ‘Ik had geen enkele keus.’

Onzin, stelt Mark Koster, financieel en mediajournalist en auteur van een binnenkort te verschijnen boek over de De Mol-dynastie. ‘Ook voor John de Mol is geld cruciaal in deze tijd. Impliciet dreigt hij Derksen verantwoordelijk te houden voor de inkomstenderving als hij niet meer meedoet. Derksen laat zich door dit argument onder druk zetten. Maar arbeidsrechtelijk is er geen enkele grond om hem te verplichten bij VI aan tafel te gaan zitten, zeker niet nadat hij zelf heeft gesproken over een onwerkbare sfeer.’

‘Ruggengraatloze wijven’

En zo kregen de ‘geestelijk onafhankelijken’ er 3 augustus genadeloos van langs in het satirische NTR-programma Zomer-Promenade. Er werd op z’n VI’s platvloers gegierd en gebulderlacht. ‘Als Johan zijn neus nog net iets verder in de reet van John de Mol steekt kan hij zijn ontbijt ruiken!’ En: ‘Ik zou me als adverteerder kapot schamen om met dat soort ruggengraatloze wijven geassocieerd te worden.’ En: ‘Geen Gillette meer voor mij, dat weet ik wel!’ En ook: ‘Nee, want daar staan Derksen en Van der Gijp hun bikinilijn mee te scheren!’

Talpa, dat tijdens de coronacrisis de advertentieomzet toch al had zien teruglopen en moest reorganiseren, laat niets los over welke bedrijven ‘definitief’ zijn afgehaakt en welke niet. ‘Over contractuele afspraken met adverteerders en presentatoren hebben wij vertrouwelijkheid afgesproken.’ Maar: ‘Het karakter van Veronica Inside zal hetzelfde zijn als eerdere seizoenen, daar zijn geen wezenlijke zaken in veranderd.’

Gillette doet voorlopig niet meer mee, meldt een woordvoerder van fabrikant Procter & Gamble. ‘P&G ondersteunt geen enkele boodschap die mensen kan kwetsen op basis van hun huidskleur, geslacht, hun mening of seksuele geaardheid. Daarom heeft P&G afgelopen juni besloten om te stoppen met adverteren rond Veronica Inside. Zoals voor alle media in ons beleid, wordt dit voortdurend geëvalueerd en beoordeeld.’

Sponsor Toto blijft wel. ‘Wij staan niet achter alle uitspraken die aan tafel worden gedaan, maar het gaat ons om de sport.’ Waarna een subtiele aanwijzing volgt: ‘Wat ons betreft mag het daar in VI best wat vaker over gaan: sport.’

Handrem

Vrijdag 11 september zitten Genee, Derksen en Van der Gijp er dus weer. Ze zullen iets over de kwestie zeggen, en daarna zoals altijd falende spitsen en ijdele voetbalbonzen fileren. Maar zullen ze ook net zo onverbloemd als voorheen maatschappelijke ontwikkelingen bespreken? Eén boze tweet van een BN’er en een nieuwe adverteerdersboycot kan een feit zijn.

Mediawetenschapper Jaap Kooijman zou er weinig moeite mee hebben. ‘Dat zo’n oproep een inperking van de vrijheid van meningsuiting zou zijn, is een drogreden. Niemand verbiedt de VI-mannen om dit soort grappen en opmerkingen te maken. Het staat de zender vrij om dat wel of niet uit te zenden en de kijkers om er wel of niet naar te kijken. Bezorgde kijkers staat het ook vrij om adverteerders op de inhoud te wijzen.’

In hun contract met De Mol staat dat de drie mogen zeggen wat ze willen, maar vooral Genee maakt zich ook zorgen om de financiën, weet Koster. ‘Het tv-showproces tegen Derksen van 22 juni was vooral ingegeven door de angst om sponsors te verliezen. Sponsors die — deels ook uit opportunisme — in een Black Lives Matter-stuip zijn geschoten en ook nog eens de hand op de knip houden door corona. Een simpele geldkwestie uiteindelijk.’

Derksen als winnaar

‘Om geloofwaardig te blijven’ schenkt Derksen de helft van zijn Veronica-salaris aan goede doelen. En uiteindelijk komt de 71-jarige oud-hoofdredacteur van het tijdschrift Voetbal International misschien wel het beste uit de strijd, denkt Koster. Hij wijst erop dat Michel van Egmond, auteur van bestsellers over René van der Gijp, vaste VI-tafelgast Wim Kieft én van twee boeken over Voetbal/Veronica Inside, nu werkt aan een boek over Derksen. Uitgever is zoals altijd de door Derksens dochter Marieke gerund Uitgeverij Inside. Auteur en onderwerp delen steevast de opbrengst.

Openheid sells. Eerder zette Van Egmond — zelf oud-eindredacteur van de voetbaltalkshow — ook gepeperde e-mails van VI’s eigen zenderbaas Marco Louwerens in zijn boeken (‘Je bent een geboren lafaard, Wilfred’; ‘Je loopt en lult de massa achterna, Johan’). Er is weinig reden om aan te nemen dat Van Egmond zich in zijn Derksen-biografie erg zal inhouden.

Koster: ‘De achter-de-schermenverhalen zijn explosief materiaal, misschien wel eindigend in een big bang. Daarmee wordt Derksen de grote winnaar.’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *