13-09-2018 Vrouwenvoetbal in Nederland: Oranje is vlag op een modderschuit

Door: Iwan van Duren @iwanvanduren

REPORTAGE
Meer dan een miljoen mensen keken vorige week naar de Oranje Leeuwinnen. Meisjes sluiten zich met duizenden tegelijk aan bij de KNVB. Wat doet de Eredivisie eigenlijk? VI ging eens kijken bij landskampioen Ajax.

OSLO
Het huilen staat Kika van Es nader dan het lachen. De hele WK-kwalificatiereeks geen tegentreffer en hier op het kunstgras in Oslo twee in zes minuten. Honger, wilskracht, drive; alles wat Oranje tot de beste van Europa maakte, komen de speelsters nu tekort. Het ontspannen gegiechel bij het volkslied is ineens helemaal niet grappig meer. ‘Ben je tien dagen bij elkaar om er te staan, en dan staan we er niet’, vat Vivianne Miedema het twee uur later samen. Noorwegen wint met 2-1 en gaat naar het WK, Nederland rest de achterdeur. De nieuwe sterren zijn even keihard gevallen. Na de wedstrijd vallen er harde woorden en stapt iedereen weer in het vliegtuig. Een ervaring rijker en een illusie armer. Van Es kan er niet bij. De 26-jarige linksback is de enige uit de Eredivisie die in de basis stond in Oslo. En als íémand gewend is aan tegenslagen, dan is zij het wel. Het vorige WK, in 2015, miste ze door een dubbele beenbreuk. Kiek begon veel te snel met de revalidatie en keek huilend naar het eindtoernooi in Canada.

En nu dit. Nul tegentreffers, 21 voor, ongeslagen en dan in de laatste kwalificatiewedstrijd een jaar voetballen weggooien in zes minuten. En haar weg naar het WK ís al zo lang geweest. In Nederland speelt ze in haar jeugd met de jongens. Ze knipt haar haren af, noemt zichzelf Randy, wil zo graag net als de jongens naar PSV. De Eindhovenaren bellen ook… En horen dat de kortharige Randy eigenlijk Kika heet. Einde verhaal. Jongetjes die veel minder goed kunnen voetballen, mogen wel. Het is het verhaal van alle voetballende meisjes. Meiden haken in die tijd dan ook massaal af rond de puberteit.

BLIJVEN STEKEN
Van Es niet. En ze wordt beloond. Jaren later staat ze van trots te gloeien in het gloednieuwe PSV-vrouwenteam. Ze heeft het geluk dat ze toch nog onderdeel is van een generatie die wél terechtkan bij de grote clubs. Maar waar het vrouwen-voetbal de afgelopen jaren een vogelvlucht heeft genomen, is de Eredivisie blijven steken. De bestuurskamers zijn gevuld met mannen, conservatieve mannen. Vrijwel iedere Leeuwin speelt intussen dan ook in het buitenland. De enige international die je live kunt zien spelen in de Eredivisie, is Kika van Es.

Na het echec met Oranje speelt ze op vrijdag alweer voor haar nieuwe club Ajax. Het contrast is enorm. Op dinsdag, als ze als Leeuwin het veld betreedt, kijken er ondanks het ridicule tijdstip van vijf uur ’s middags meer dan een miljoen mensen. Ook op de tribune in Oslo kleurt het oranje. Veel meiden op het veld hebben al een flinke spaarrekening opgebouwd. Van Es wil niet eens weten wat de anderen verdienen. Sommigen gaan richting de twee ton, wordt er gefluisterd. Het is ze gegund. Haar teamgenoten spelen intussen voor clubs als Arsenal, Olympique Lyon en Barcelona. Lieke Martens is zelfs de beste speelster ter wereld. Schittert in mooie reclamecampagnes van Calvé, Zinzi en Nike en is met 721 duizend volgers op Instagram een merk. Ieder meisje wil Lieke zijn, maar iedereen vergeet hoeveel heimwee de aanvalster heeft moeten trotseren.

PSV en Ajax zorgen voor enig cachet. Feyenoord laat al jaren zien waarin een grote club klein kan zijn Wie naar de top wil, moet zo snel mogelijk weg uit Nederland

Martens is het ook niet komen aanwaaien, zij koos al heel vroeg voor het buitenland, waar de competities sterker zijn. Als tiener was ze al weg. De ster van Barcelona speelde al in België, Duitsland, Noorwegen en Spanje. Wie naar de top wil, moet zo snel mogelijk weg uit Nederland. Van Es is de uitzondering, zij gaat haar negende seizoen in de Eredivisie in. Ajax is alweer de zesde club. Niet geheel toevallig, want dat is een van de weinige clubs in Nederland waar de vrouwenafdeling serieus wordt genomen, met hulp van ABN Amro en Adidas. Vijf speelsters zitten bij de selectie van Oranje. De Eredivisie-clubs die meedoen zijn op één hand te tellen. Vrijwel elke bvo investeert liever in een Bulgaarse linksback voor de mannen dan in een volwaardig vrouwenelftal. PSV en Ajax zorgen in elk geval nog voor enig cachet. Feyenoord laat al jaren zien waarin een grote club klein kan zijn.

HAZES
We rijden vandaag naar Duivendrecht, waar PEC Zwolle op bezoek komt. Het is een uur of zes en twee vriendelijke stewards wijzen ons de weg naar De Toekomst. Even twijfelen we of we wel op de goede plek zijn, want als het goed is, opent hier straks de Eredivisie voor vrouwen. We lopen langs de loketten. ‘De meissies? Ja, die beginnen straks. Nee, u heeft geen perskaart nodig meneer, de wedstrijden zijn altijd gratis’, weet de man achter het raampje.

Op de grond staat een kartonnen doos met roeptoeters van sponsor ABN Amro. We kijken naar het hoofdveld van het complex, waar plaats is voor pak ’m beet tweeduizend mensen. Benieuwd hoeveel er komen. Maar ook hier geen enkele indicatie dat er dadelijk wordt gevoetbald. Gelukkig is er altijd nog de kantine, waar André Hazes zingt over bloed, zweet en tranen en her en der mensen zitten. Aan de bar gaat het over Oslo. De kleine kern vrouwenvolgers is niet verbaasd: ‘Ze werken niet meer voor elkaar’ en: ‘Er zijn wat meiden die denken dat ze de ster zijn, weten ze ook weer waar ze staan’.

Scorebordjournalistiek? Want Noorwegen raakte Oranje precies daar waar Stefanie van der Gragt ontbrak. Zonder de rots in het hart van de defensie viel het schild achterin weg. De Noren hadden hun huiswerk goed gedaan.

We zien een hand omhooggaan. Verrek, als dat Joop Munsterman niet is. ‘Ja, wie had dat ooit gedacht? Mijn dochter speelt vanaf dit seizoen voor Ajax. Dus dan zijn wij erbij.’ Als we hem vragen of hij al een Ajax-sjaal heeft, lacht hij. Met een zwaai richting Arena is hij zo weer terug bij het gevoel van die dag dat FC Twente op de laatste competitiedag hier de landstitel aan Ajax moest laten. ‘Pats, twintig miljoen weg.’

HELFT VAN DE MARKT
Mooi dat hij hier is, want we zoeken een duider. Niet iemand van de bond die weer vertelt dat volgend seizoen ongetwijfeld meer clubs aansluiten. We snappen best dat het vrouwenvoetbal op clubniveau stapje voor stapje moet groeien. Waar de Oranje Leeuwinnen in korte tijd een van de populairste sportploegen van Nederland zijn geworden, verrekken de meeste clubs het zelfs überhaupt een vrouwenploeg samen te stellen.

‘Joop Munsterman deed het omdat zijn dochter drie keer de bal hoog kon houden’, vertelde Johan Derksen toen de toenmalige Twentse preses begon met een vrouwen-team. ‘Maar zo was het niet helemaal’, reageert Munsterman. ‘Man, wij liepen gewoon voorop. Tegen Barcelona zaten er een paar jaar geleden vijftienduizend mensen, tegen Bayern München nog meer. Bij ons was het de S van solidariteit. En je bent toch ook gek als je de helft van de markt laat liggen?’

Als we grijnzend stellen dat hij zelfs hier in Amsterdam naar zijn dochter komt kijken, beaamt Munsterman dat zij wel zijn ogen heeft geopend. ‘Ja, ik weet nog precies wanneer dat was. Ze was geselecteerd voor een regionale selectie. Allemaal meiden die bij hun teams met jongens aanvoerder waren. Liep ze daar met een broek die veel te groot was, de mouwen van het shirt over haar handen. Later werden alle jongens uit haar team geselecteerd voor betaalde clubs, maar net als die andere meiden kon zij niet verder. Toen hebben we besloten zelf een eerste elftal en opleiding op te zetten. Kijk nu maar naar Oranje, iets van tien spelers uit die selectie komen van onze academie. Maar ja, de KNVB wilde dat de beste speelsters werden verdeeld over de Eredivisie. Moest Marthe ineens in Alkmaar gaan voetballen. Wie betaalt haar huis dan?, vroeg ik nog. Dat mochten de ouders doen. Wilden ze al die meiden kriskras door Nederland gaan neerzetten bij clubs waar ze niets mee hadden en die niets betaalden. Tja…’

Munsterman was trouwens niet de eerste. Want Dirk Scheringa had bij AZ allang voorgerekend dat als hij een nieuw stadion wilde bouwen, hij meer publiek nodig had. De kortste route volgens Scheringa was zorgen dat niet alleen de mannen, maar ook hun vrouwen en kinderen naar het stadion zouden komen. ‘Dirk investeerde daar ook goed in, Louis van Gaal was ook een enorme voorstander.’ Geen wonder dat AZ en FC Twente acht van de eerste negen titels pakten. Maar met Joop en Dirk liep het niet goed af. Munsterman zwaait met een nieuwe uitspraak van de FIFA en is nog steeds verontwaardigd over de gebeurtenissen in De Grolsch Veste die zijn einde inluidden. Maar daarvoor zijn we niet hier.

BUITENLAND
Het is intussen een uur of zeven en nog steeds zien we geen enkele activiteit op het hoofdveld van De Toekomst. Wel gaan er wat lampjes aan op het bijveld. Lichtmasten is een groot woord voor de palen met drie lampen bovenin. De sponsorruimte is een kamer in de kantine, waar alleen bestuursleden zitten. Als de speelsters het veld op komen, tellen we circa vierhonderd toeschouwers. Die heeft Kika van Es achter de punt op haar Instagram-account, waarop ze 54.400 volgers telt. Marthe Munsterman speelt een prima wedstrijd en ouderliefde gaat toch boven alles, zien we aan de gezichten van pa en ma die voorzichtig klappen voor hun dochter in dat shirt van de voormalige vijand.

‘Natuurlijk moeten clubs een vrouwenteam neerzetten. En niet alleen een eerste elftal, maar een opleiding. Je wilt toch dat die meiden blijven voetballen, naar je stadion komen? Wie laat er nu de helft van zijn potentiële klanten liggen?’, stelt Munsterman opnieuw. Oogsten wil iedereen, zaaien en ploegen niemand. In Engeland is allang onderkend dat er nu moet worden gezaaid om straks te kunnen oogsten. Alle clubs zijn daar verplicht geld af te dragen voor de opbouw van de vrouwencompetitie. Of je nu zelf wel of geen vrouwenploeg op het veld brengt, betalen moet je. Geen wonder dat steeds meer clubs dan gewoon liever zelf beginnen. Week na week lopen andere competities zo weg bij de Eredivisie.

Iedereen die zes keer een bal hoog kan houden en iets wil bereiken als voetbalster, is veroordeeld tot spelen in het buitenland. Niet dat daar de stadions al uitpuilen, maar elke zichzelf respecterende club en competitie investeert in vrouwenvoetbal. Van Barcelona tot Bayern München en van Olympique Lyon tot Liverpool.

In de schemering wint Ajax de eerste wedstrijd van het seizoen met 3-1 van PEC. Het minivakje harde kern dat met grote vlaggen enig cachet geeft aan de wedstrijd heft het Daar hoorden zij engelen zingen aan. Ajax-trainer Benno Nihom is tevreden: ‘Heel veel dynamiek, veel variatie, goede aanvallen. Weinig weggegeven en goede goals. Het klinkt bijna als Ajax, hè.’

In de kantine zijn de meeste mensen al weg. Het voetbal was leuk om te zien, de sfeer langs de lijn ontspannen, de entree gratis. Maar uiteindelijk komt het publiek pas bij resultaten. Dat toonden de Leeuwinnen al eerder aan. Net zoals de vrouwen van FC Twente al eens vijftienduizend mensen trokken na een aardige Champions League-campagne. Dat was destijds het gevolg van jarenlang zaaien en investeren. Het blijft wachten op sponsors of bestuurders die voorop willen gaan. Vandaag (woensdag) speelt Ajax op De Toekomst weer in de Champions League. De vrouwen trappen om 19.00 uur af tegen Sparta Praag. Mocht u toch eens willen gaan kijken.

WWW.VI.NL

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *