21 – 01 – 2019 Het voetbaluniversum van Marcelo Bielsa: zo bereidt hij wedstrijden voor

 

Marcelo Bielsa heeft een fascinerend inkijkje gegeven in de manier waarop topcoaches wedstrijden voorbereiden. Naar aanleiding van spionage-beschuldigingen onthult de Leeds United-manager zijn werkwijze in een betoog van een uur waarin hij voortdurend balanceert op de dunne rand tussen genialiteit en gekte.

De meeste toptrainers hanteren richting de buitenwereld de wetten van Fight Club: de eerste regel is dat je nooit praat over wat je aan het doen bent. Daar zit een logica achter: kennis kan een voorsprong geven, maar die voorsprong is weg zodra je erover begint te praten. Daar is FC Midtjylland een goed voorbeeld van. De Deense club werd in 2014/15 kampioen dankzij een sterke focus op standaardsituaties. Daar vertelde Midtjylland uitgebreid over in de pers en drie jaar later scoorde ineens heel Denemarken waanzinnig veel uit spelhervattingen.

Derby County-manager Frank Lampard spreekt dan ook vol verbazing over de openheid van Bielsa: ‘Ik heb Pep Guardiola dat nog nooit zien doen en Jürgen Klopp en Mauricio Pochettino ook niet. Zij doen dit achter gesloten deuren en niet in het openbaar.’

De onweerstaanbare drang om de wereld te vertellen over zijn methode tekent het grootste verschil tussen Bielsa en zijn collega’s. De man met de bijnaam El Loco – vertaling ‘De Gek’ – is zo geobsedeerd door voetbal dat hij zichzelf verliest in monologen waarin hij tot de kleinste details uitlegt wat hij doet. Het leuke daaraan is dat het iets vertelt over de dingen waar een een manager naar kijkt voor een wedstrijd.

In dit stuk wordt aan de hand van zijn uitvoerige Powerpoint-presentatie samengevat waarom Marcelo Bielsa iedere Championship-tegenstander uitgebreid analyseert, hoe hij dat precies doet en hoe hij dat vertaalt naar zijn spelers. Gevolgd door de slotconclusie van de excentrieke, Argentijnse manager: waarom zelfs de meest minutieuze voorbereiding geen overwinningen garandeert: ‘Ik spreek geen Engels, maar ik kan wél spreken over alle 24 teams in het Championship.’

WAAROM BIELSA HET DEED

Marcelo Bielsa is de verdachte die in het beklaagdenbankje niet alleen de misdaad bekent waarvoor hij wordt aangeklaagd, maar direct de verantwoordelijkheid opeist voor andere misdaden waarmee hij niet eens in verband is gebracht. ‘Ik kan jullie vertellen dat we alle trainingsessies van tegenstanders bekeken hebben in aanloop naar onze wedstrijden’, opent de 63-jarige een eigenzinnige monoloog, waarin hij het waarom, wat en hoe van de vermeende misdaad tot in detail uit de doeken doet.

‘Het bekijken van de laatste training voor een wedstrijd bevestigt de informatie die we al over dat team hebben.’

‘Ik heb informatie verzameld die ik ook op een andere manier had kunnen verkrijgen.’

‘Ik wil uitleggen hoe het brein van een manager werkt’

‘Ik wil uitleggen hoe het brein van een manager werkt’, vervolgt Bielsa. ‘Of in ieder geval het brein van een manager die werkt zoals ik werk. In een club heb je ongeveer twintig medewerkers in de technische staf. Deze twintig mensen produceren een berg aan informatie. Die hele berg is niet noodzakelijk. En het bepaalt ook niet de uitkomst van de competitie.’

‘Dus waarom doen we dat?’

‘We doen het omdat we ons schuldig voelen als we niet hard genoeg werken. Omdat het ervoor zorgt dat we niet te veel nervositeit voelen.’

‘In mijn geval doe ik het omdat ik stom genoeg ben om dit soort gedrag van mijzelf te tolereren.’

‘We denken dat het verzamelen van informatie ons dichter in de buurt kan brengen van een overwinning.’

‘We denken dat dit professioneel gedrag is. We proberen om niet onwetend te zijn over de competitie waar we in spelen. De manier om respect af te dwingen in het voetbal, is door de moeite doen om de spelers en teams te kennen.’

Het is een fraai staaltje introspectie van Bielsa dat hij twee redenen noemt die persoonlijk van aard zijn. Zoveel mogelijk uren maken, zodat je jezelf maar niet kan verwijten dat je er te weinig aan gedaan hebt. Zelfs Bielsa zelf lijkt het te zien als een aangeboren afwijking.

De winst die gehaald kan worden uit de nauwkeurige voorbereiding lijkt in het voetbaluniversum van Bielsa pas op de tweede plaats te komen. Toch legt hij geduldig uit waarom hij gelooft dat dit van belang is. ‘Het idee is om te ontdekken wat voor Derby de lastigste structuur is om tegen te spelen. Ik heb dat niet in mijn hoofd, maar kan het opzoeken in mijn documentatie.’

Bielsa stipt daarna twee andere factoren aan die hij van belang vindt. ‘We moeten het gedrag van spelers analyseren, waarbij we rekening moeten houden met de intenties van de persoon die zo handelt. Het andere ding waar we naar kijken, is de strategie van de komende tegenstander.’

WAT BIELSA DEED

In zijn analyse van tegenstanders focust Marcelo Bielsa dus op drie factoren:

1. De strategie van zijn komende tegenstander op teamniveau.

2. De strategie van de tegenstanders van zijn komende tegenstander op teamniveau.

3. Het gedrag van de spelers van zijn komende tegenstander op individueel niveau.

Het eerste punt splitst Bielsa op in drie subonderdelen. ‘Wanneer je een tegenstander gaat bekijken, dan zoek je naar de meest waarschijnlijke basiself, de tactieken en de benadering van spelhervattingen. Dat zijn de drie assen die een coach analyseert.’

Het verzamelen van deze berg informatie kost de staf van Bielsa per tegenstander 360 uur. Van iedere tegenstander hebben Bielsa en consorten alle wedstrijden uit het seizoen 2017/18 bekeken. Per duel kost dit vier uur. ‘We registreren in dit proces de doelpunten en kansen, waardoor het lang duurt. Het is een manier om de opponent te leren kennen.’ Het bekijken van de duels uit een eerdere jaargang heeft als voornaamste doel om de spelers te bekijken die nog steeds bij de club zitten. Per speler werken de stafleden van Leeds United aan een dossier met informatie, waarvan Bielsa voorbeelden toont aan de aanwezige journalisten. ‘Ik voel me beschaamd dat ik dit jullie allemaal moet vertellen.’

Wanner Bielsa zoals zaterdag met Stoke City een tegenstander treft die net een nieuwe manager heeft, dan ziet hij de noodzaak om voor het verzamelen van informatie over de strategie op teamniveau extra huiswerk te doen. ‘We hebben de 26 wedstrijden bekeken die hij gecoacht heeft bij Luton Town en hebben de tactieken in kaart gebracht die hij daar gebruikt heeft.’

Hoe komt een manager aan wedstrijdbeelden?

Anno 2019 is het voor clubs niet moeilijk meer om volledige wedstrijden van tegenstanders terug te kijken. Programma’s als Wyscout en Instat geven managers de gelegenheid om met een paar klikken op de muis van praktisch ieder profteam ter wereld alle duels terug te kijken. Aangezien het voor coaches prettiger is om een registratie te hebben waarop alle 22 spelers de hele tijd zichtbaar zijn, in plaats van de televisieregistratie die vaak inzoomt op situaties, hebben sommige competities de afspraak dat clubs onderling beelden uitwisselen.

HOE BIELSA HET DEED

Bij de uitleg over wat Leeds United doet om zich voor te bereiden op een wedstrijd, houdt Marcelo Bielsa niet op. Hij voelt ook de noodzaak om tot in detail uit te leggen hoe hij dit doet. Dus zet hij op het scherm achter zich meer dan vijftig wedstrijden van Derby County neer en vraagt hij de aanwezige journalisten om een duel uit te kiezen.

Bielsa: ‘Noem een wedstrijd. Welke dan ook.’

Journalist: ‘Negentien.’

Bielsa klikt de uitwerking over dat duel open. ‘Dit is de analyse van die wedstrijd. Beide basiselftallen. Alle data over die wedstrijd, rekening houden met de tactiek van de tegenstander.’

‘Zou je een andere wedstrijd willen zien?’

Journalist: ‘Nummer twaalf: Manchester United tegen Derby.’

Bielsa: ‘Ik probeer jullie ervan te overtuigen dat wat ik zeg waar is. Dit is dezelfde analyse. We bekijken de spelers die nog steeds voor Derby uitkomen. Daarnaast noteren we de scoringskansen, de halve kansen en welk team domineert in iedere vijf minuten.’

Gevolgd door een excuserend zinnetje. ‘Dit is niet erg nuttig.’

Over Derby vertelt Bielsa dat het dit seizoen 31 wedstrijden gespeeld heeft, waarin in 49 procent van de gevallen een 4-3-3-systeem gehanteerd werd met Mason Mount op rechts. ‘In 22 procent van de gevallen was het 4-3-3 met Mount op links. Dezelfde percentages hebben voor de 4-2-1-3 met Mount op rechts of links. In twee à drie procent van de gevallen werden andere systemen gebruikt dan dat, maar dat is niet significant.’

Van Bielsa is bekend dat hij tien tactische schema’s in het voetbal onderscheidt. ‘Deze structuren geven jou als tegenstander vastgestelde prioriteiten. Daarom leggen we de minuten vast waarin Derby van systeem wisselt, om te begrijpen wanneer ze dat doen en waarom. Of ze dat doen om een stand vast te houden, of juist om een doelpunt te forceren. We analyseren ook of deze wisselingen het team aanvallender maken of verdedigender. En of deze aanpassingen werken of niet.’

‘Wij weten net als alle andere coaches in het Championship wat deze speler gaat doen als hij bij een corner zijn beide handen in de lucht steekt’

Tijdens een uitleg over zijn analyse van Bristol City laat Bielsa een video zien om te illustreren op welke details hij in de voorbereiding op een wedstrijd let. ‘Wij weten wat deze speler gaat doen als hij bij een corner zijn beide handen in de lucht steekt. Ik weet dat, net als alle andere coaches in het Championship.’

Bielsa: ‘Zoals je ziet hebben we 41 minuten aan offensieve acties van Derby uit 31 wedstrijden. Wanneer je deze 41 minuten bekijkt, dan zie je wat de weg is die de tegenstander gebruikt om aan te vallen. En als je hetzelfde doet voor de kansen die Derby weggeeft, dan zie je de defensieve zwakheden.’

Per speler wordt bijgehouden op welke posities hij gespeeld heeft in welke systemen. Zo heeft Bielsa per positie in kaart welke spelers daar het vaakst ingezet worden. Omgekeerd kan hij diezelfde informatie ook per speler opvragen. ‘Hij heeft 1772 minuten als linksback gespeeld en 70 minuten als linksbuiten’, onderstreept Bielsa dit punt door de data van Scott Malone te tonen.

Om uit te leggen hoe Bielsa de analyse van de spelhervattingen aanpakt, krijgt hij ondersteuning van een van zijn assistenten, Marcos Abad.

Abad: ‘We leggen de nadruk op de beste koppers van de tegenstander en we kijken naar wie op de rand van de strafschopgebied het gevecht om de tweede bal aangaan. Daarnaast tonen we de kwantitatieve data over de corners, de vrije trappen, de beste koppers en de spelers in elk gebied. Dat is hetzelfde werk. We maken visualisaties van alle corners, laterale vrije trappen en horizontale vrije trappen die Derby eerder dit seizoen heeft genomen. Iedere spelhervatting werken we op deze manier uit.’

Bielsa onderbreekt: ‘Is dit nuttig? Nee, want de helft van de doelpunten die wij geïncasseerd hebben, kwamen voort uit dode spelmomenten.’

Abad vervolgt: ‘Tot slot laten we de statistieken zien. We weten dat als zij 184 corners hebben genomen, dat er 33 gevaarlijk waren, 2 een doelpunt opleverden en 12 erg gevaarlijk waren. We kennen deze data.’

HOE BIELSA HET VERTAALDE NAAR ZIJN SPELERS

Marcelo Bielsa heeft een reputatie opgebouwd vanwege het overvoeren van zijn spelers met informatie. Toen Athletic de Bilbao-aanvaller Iker Muniain ooit gevraagd werd of El Loco zo gek is als beweerd wordt, antwoordde hij: ‘Nog veel gekker.’

De seizoenen van Bielsa in clubverband volgen steevast hetzelfde patroon. Aanvankelijk heeft zijn nieuwe spelersgroep moeite om zijn ideeën op te pikken, wat een slechte start oplevert. Na een aantal wedstrijden begint het vervolgens te lopen en dat levert maandenlang fantastisch voetbal op.

Richting het einde van het seizoen treedt het verval in. Bielsa neemt namelijk geen genoegen met een negen. Alleen de perfectie is goed genoeg. Dus blijven de trainingssessies lang en intensief. Bielsa blijft zijn spelers voeden met nieuwe tactische concepten, waardoor zijn elftal aan het einde van het seizoen zowel in het brein als in de benen uitgeput is. De resultaten en het spel worden daardoor minder en Bielsa blijft met lege handen achter.

In zijn presentatie aan de pers geeft Bielsa rekenschap van het gegeven dat hij niet de hele berg informatie die hij verzameld heeft over zijn spelers kan uitstorten. ‘Een speler kan niet langer dan tien of vijftien minuten geconcentreerd naar beelden kijken. Ons doel is om in zeven of acht minuten te laten zien hoe de tegenstander wil aanvallen. Hetzelfde doen we in zeven of acht minuten met de defensieve kwetsbaarheid.’

WAAROM INFORMATIE GEEN ZEGES GARANDEERT

Hoe gedegen de voorbereiding van Marcelo Bielsa op een wedstrijd ook is, de Argentijnse coach heeft sinds de gouden medaille op de olympische spelen van 2004 geen prijs meer gewonnen. Met de huidige eerste plaats van Leeds United, dat vier punten voorsprong heeft op achtervolger Sheffield United, kan daar dit seizoen verandering in komen. Toch relativeert Bielsa als eerste het aandeel dat hij zelf heeft in dat prille succes.

‘Ik ga jullie een verhaal vertellen. Toen ik coach was van Athletic de Bilbao speelden we de finale om de Copa del Rey tegen Barcelona, dat met 3-0 won. Ze waren genereus tegen ons, want na de derde goal stopten ze met voetballen. Ik was heel erg teleurgesteld dat we die finale verloren. Na de wedstrijd heb ik mijn analyse van zijn ploeg gestuurd aan Pep Guardiola, vanwege mijn bewondering voor hem. Hij zei tegen me: jij weet meer van Barcelona dan ik. Maar die informatie was zinloos, want Barça scoorde drie keer tegen ons.’

‘Ik doe dit om mijzelf goed te voelen’, herhaalt Bielsa zijn eerdere boodschap. ‘Ik zie dat deze informatie geen garantie geeft op het winnen van wedstrijden.’

De Leeds United-manager begrijpt dat voetbal misschien wel de meest complexe sport ter wereld is, omdat het balbezit niet beschermd is, spelers de bal moeten controleren met hun voeten in plaats van handen en een wedstrijd daardoor een aaneenschakeling is van omschakelmomenten. Een situatie op het voetbalveld is eigenlijk nooit exact hetzelfde als op het trainingsveld, al is het maar omdat je te maken hebt met de specifieke kwaliteiten van medespelers en tegenstanders. In tegenstelling tot sporten als American Football en volleybal is het voor coaches daardoor niet mogelijk om een playbook samen te stellen wat de spelers op het veld moeten uitvoeren. Op het voetbalveld zijn het de spelers die zelf de keuzes maken. De coach kan alleen zijn spelers zo proberen neer te zetten en voor te bereiden dat ze die keuzes kunnen maken binnen een helder kader van teamtactiek.

Bielsa heeft ooit gezegd dat hij alle voetbalwedstrijden zou winnen als zijn teams zouden bestaan uit robots, maar de realiteit is dat hij werkt met mensen. En die mensen maken op het veld de keuzes. Op dat idee hint Bielsa tijdens het einde van zijn memorabele persconferentie.

‘Ik wil zo nederig mogelijk zijn. Ik geef deze uitleg om jullie te laten begrijpen waarom ik niet denk dat ik valsspeel. Een spion naar een training van een tegenstander sturen, is niet illegaal. Ik weet dat ik niet probeer om een voordeel te krijgen. Ik heb de informatie al.’

‘Ik herhaal: waarom doe ik het? Omdat ik stom ben. Dat is alles. Dank voor jullie geduld.’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *