De Voetbalprogramma’s op TV – een analyse

www.vi.nl

Hele regimenten met mannen bespreken bijna fulltime het voetbal met een ernst alsof het de opwarming van de aarde betreft. VI pakte de afstandsbediening en zapte door de wereld van de scorebordjournalistiek.

‘Er zijn tegenwoordig meer praatprogramma’s dan wedstrijden’, verzuchtte een collega de afgelopen week. Het is een beetje zoals met reisbestemmingen: zodra een maatschappij goed scoort met pak ’m beet Gambia, dan concludeert de concurrentie dat daar geld te verdienen valt en vliegt iedereen op Gambia. Intussen is er bijna een speciale tv-gids nodig om al het gepraat over voetbal op de vele kanalen te kunnen volgen.

Aan de kijkcijfers van de samenvattingen van Studio Sport kan nog steeds niemand tippen. Ook afgelopen zondag keken weer 2.489.000 mensen met het bord op schoot naar het overzicht op het open net. Dat zit net zo diep in onze tv-cultuur als het NOS Journaal om acht uur, dat nog iets beter bekeken werd. Maar achter de koploper is een keihard gevecht gaande om de voetbalkijkers. Menig praatprogramma trekt meer publiek dan de livewedstrijden op betaalzender FOX Sports.

TOP 10 KIJKCIJFERS

We hebben alleen de cijfers genomen van mensen die live keken. Vooral Rondo en Natafelen worden regelmatig herhaald en trekken dan veelal nog meer mensen dan er live keken.

Programma Aantal
Studio Voetbal 715.000
Makkelijk scoren 678.000
Veronica Inside (maandag) 691.000
Veronica Inside (vrijdag) 500.000
De Eretribune *388.000
Dit was het weekend 160.000
VTBL 107.000
De Tafel van Kees 72.000
Rondo 49.000
Natafelen 9.000

MAANDAG – VERONICA INSIDE

De kampioenen zitten bij Veronica. Een programma geboren in de boezem van VI met onze oude hoofdredacteur nog steeds als onvermoeibaar mopperend kijkcijferkanon. ‘Succes is negentig procent hard werken en tien procent talent’, was het adagium van Johan Derksen. In al die jaren konden we hem niet betrappen op afwezigheid. Bewegende beelden zijn bij Veronica Inside nauwelijks nog relevant. Net zoals we allemaal weten dat Studio Sport op zondagavond zeven uur begint, is maandag ook een vaste avond geworden waar veel voetbalfans naar uitkijken. In de loop der jaren is voetbal slechts een kapstok geworden om Derksen en René van der Gijp over alles wat het land bezighoudt te laten oreren. Zwarte Piet, Sylvana Simons, homo’s die uit de kast komen, Marokkanen, de betutteling, spuiten en slikken… Wie in Nederland nog niet diep beledigd is door het duo, doet er eigenlijk niet toe. Het tafelteam staat en draait geroutineerd de ene na de andere knettergekke en onvoorspelbare show aan elkaar.

Vandaag is het niet anders. Haha, het vuistje met gesponsord horloge in de lucht en daar is de ergste neplach van Nederland weer. Aan de hand van Johan Derksen groeide wijsneus Wilfred Genee deze eeuw uit tot even bekende als onbeminde tv-presentator. Ook Derksen is geen fan, maar kan niet mét en niet zónder hem. Dat werd wel duidelijk toen de gladde presentator even een jaar verhuisde naar een betere betaler. Een opvolger was niet te vinden. Barbara Barend deed het nog het best. Derksen was onder de indruk van haar niet aflatende vlijt en werklust, maar een succes werd het nooit. ‘Ik kende Barbara niet, maar ik haalde Frits Barend junior binnen. Ze was net zo druk en energiek als Frits, maar het ging mij een beetje te ver. Willem van Hanegem en ik waren figuranten en Barbara die ging maar door.’

Derksens jarenlange strijd voor een serieuze journalistieke toon heeft hij verloren. Gerard Joling, Frans Bauer, John de Bever zijn de gasten. Onderbroeken, kookboeken, T-shirts, boeken; alles wordt gepromoot in de reclamemachine, die is gebouwd rond de tv-sterren. Áls er al eens nieuws is, blijkt dat vaak achteraf toch niet helemaal te kloppen. Uit het voetbal wil bijna niemand meer aan tafel zitten. Dat is ook niet echt de bedoeling, aangezien dat doorgaans alleen maar saaie teksten oplevert. Of je moet houden van dialogen zoals deze:

Interviewer:
‘Is zes punten genoeg voor een kampioenschap?’

Mark van Bommel:
‘Als het zo blijft wel.’

Dit soort teksten worden onmiddellijk aangepakt door de heren die het voetbalwereldje wekelijks met gestrekt been bespreken. De keren dat ze zich tijdens het seizoen in een stadion vertonen, zijn op de vingers van één hand te tellen. En dan betreft het doorgaans een flinke schnabbel bij de businessclub. Veronica Inside is anno 2019 Koffietijd voor mannen. Alles passeert de revue, van Donald Trump tot Dick Advocaat. Het is kwart over tien als Genee zijn vuistje in de lucht gooit.

‘Ja mensen, we zijn zo weer terug. We gaan zo weer over voetbal praten. Oh ja? Ja, sorry, echt waar.’

Vervolgens volgt er een reclameblok waarin we McDonald’s, Remia-frietsaus, Vakantie.nl en een heel warenhuis aan boodschappen voorbij zien komen. We tellen er alleen in dit blok al achttien. Een minuut of acht later gaat het meteen over de presentatoren van 6 Inside, die worden afgebrand. ‘Ik zei tegen dat meisje van Spuiten & Slikken: Het is slikken of stikken, haha’, grapt Derksen. Vervolgens worden achtereenvolgens Gijs van Dam, Barbara Barend en Twan Huys nog even beledigd. Het is twee voor tien als Genee er een kijkersvraag over voetbal doorheen gooit. De discussie wordt na dertig tellen afgebroken ‘want we moeten naar de reclame’. We tellen weer bijna twintig adverteerders. Na de boodschappen zou het dan eindelijk over voetbal gaan, maar wil Derksen om onduidelijke redenen een opgeblazen Hema-worst op tafel gooien. Dan is het tijd om de toto in te vullen. Zo pakt een van de hoofdsponsors zomaar even zes minuten. Derksen besluit dat hij in het weekend weer naar Veghel en Lochem moet met zijn rondreizende muziekshow. Desondanks zal hij maandag ongetwijfeld weer volop meningen hebben over de gespeelde wedstrijden, die hij nooit allemaal kan hebben gezien.

ZATERDAG – DE ERETRIBUNE

De stap naar de serieuze voetbalzender FOX Sports is groot. Hier geen satire, maar voetbal als hoofdzaak in het leven. De Eretribune is opgebouwd rond de live-duels van de zaterdag. Ook hier publiek en live-muziek. Jarenlang vormde presentator Jan Joost van Gangelen een topduo met Hélène Hendriks. Zij is intussen toegevoegd aan de stal van John de Mol en vervangen door Aletha Leidelmeijer. Een flinke aderlating voor het programma. Van Gangelen lijkt nog steeds regelrecht uit een strandtent weggelopen om fris en fruitig te presenteren. Zo ontspannen zie je ze niet vaak voor de camera.

Van Gangelen neemt geroutineerd de avond door met aan tafel Hedwiges Maduro en Gertjan Verbeek. Het heeft onbedoeld een hoog satirisch gehalte. De voormalige trainer legt zonder enige schroom uit hoe Erik ten Hag bij Ajax moet zorgen dat zijn selectie weer gaat presteren, inclusief trainingstips. Je schiet bijna in de lach als je weet hoe Verbeek bij zijn laatste club FC Twente een recordserie nederlagen niet wist om te draaien. Schakelen naar Maduro heeft ook weinig zin. De sympathieke oud-voetballer komt ook niet verder dan ‘onverklaarbaar’ en ‘niet te begrijpen’ als hem wordt gevraagd naar de 1-0 nederlaag van Ajax bij Heracles Almelo. Veel tijd is er niet, want we moeten alweer verder naar De Kuip, waar Feyenoord gaat aftrappen tegen De Graafschap. Meteen zijn er honderdduizend kijkers weg. Wij kijken nog even naar Studio Sport, waar je de samenvattingen van de duels om half elf krijgt zonder dat je een abonnement op FOX Sports hoeft te hebben. Dat blijkt gezien de 1.469.000 kijkers nog steeds de populairste manier van het volgen van de Eredivisie.

ZONDAG – DE TAFEL VAN KEES

De zondag begint al vroeg bij FOX Sports. Hier zou je dan ook de beste talkshows en analyses verwachten. Maar die talkshow is nooit van de grond gekomen, hoewel de zender in feite het monopolie zou moeten hebben op boeiende gasten uit de voetbalwereld. Aan Kees Jansma ligt het niet. De ervaren presentator, die ook jaren voor VI schreef, heeft in ieder geval een journalistieke benadering. In het voetbalwereldje wordt het programma goed bekeken. Voor een breed publiek is het allemaal wat serieus. ‘Pffff, wat is dit saai, zeg. Hoe lang duurt dit nog?’ Mevrouw Van Duren is er na een kwartier al helemaal klaar mee en stort zich op de stapel weekendkranten.

Kees Jansma en Hans Kraay junior zitten aan de hoofden van de tafel, met tussen hen in vier gasten uit de voetballerij. Een van hen is de Rotterdamse AZ-directeur Robert Eenhoorn. Het regent verstandige teksten, over de veranderagenda, de Eredivisie CV en het PAF-overleg. Eenhoorn is uit de ECV gestapt, het werd hem allemaal te politiek en hij wil zich met sport bezighouden. Het is een boeiend betoog dat uitgetikt zó integraal in dit blad had gekund. Jansma is duidelijk meer van de journalistiek dan van het amusement. Hij laat zijn gasten uitpraten en is niet uit op goedkope oneliners.

Kraay is hier ook een ander mens dan bij Veronica Inside, stelt prikkelende vragen en blijkt goed geïnformeerd. De lijn die Derksen ooit ook wilde voor zijn programma. Maar inhoud trekt doorgaans geen volle zalen. Wat dat betreft verschilt het voetbal nou ook weer niet zoveel van de politiek.

Zodra Ruud Gullit aanschuift bij Rondo is het feest. Vooral als hij in discussie raakt met generatiegenoten als Ronald Koeman of Wim Kieft

RONDO

Na een dag vol live-wedstrijden kan de derde helft beginnen. Op FOX Sports komt Kenneth Perez nu met doorgaans goede en kritische analyses in Dit was het weekend, dat vandaag 160 duizend kijkers trekt. Maar wij zappen om 19.50 uur naar kanaal 14. Daar begint Rondo vanuit Hilversum strategisch als de eindtune van Studio Sport draait. Ook Jack van Gelder moest een paar jaar geleden enorm wennen aan zijn kijkcijfers, waar na het vertrek bij de NOS ineens een nulletje vanaf ging. Zodra Ruud Gullit aanschuift bij Rondo, is het feest. Vooral als hij in discussie raakt met generatiegenoten als Ronald Koeman of Wim Kieft, neemt hij geen blad voor de mond en waan je je soms in de kleedkamer van het grote Oranje uit 1988. De anekdotes zijn de moeite waard, zoals de eensgezindheid met Mario Been op de vraag bij wie iedereen altijd in het partijtje wilde op de training in de tijd dat Johan Cruijff bij Feyenoord speelde. Bijna tegelijk roepen de twee: ‘André Hoekstra.’ Het betonmens dat zó fit en sterk was dat hij dwars door iedereen heen liep. Gullit is er vandaag niet, maar Kieft zorgt met een onderkoelde toon, wars van sensatie, voor mooie analyses.

VTBL

We schakelen naar RTL 7 om te kijken naar VTBL. Nu het nog kan. Want Twan en Tan zitten in hetzelfde schuitje. Cijfers liegen niet en met 107 duizend kijkers zit Humberto Tan direct in de degradatiezone. Hij verzuipt in een voorspelbaar format zonder urgentie. De eerste uitzendingen waren Ronald Koeman en Willem van Hanegem er nog, maar gasten van dat niveau zullen straks ook wel twee keer nadenken als ze zien dat er net honderdduizend mensen afstemmen. ‘We willen verhalen horen’, kermt Tan bijna als Jimmy Floyd Hasselbaink voor de zoveelste keer een open deur intrapt. Zo makkelijk als hij als voetballer scoorde, zo makkelijk schiet hij de ene na de andere voorzet naast.

‘We willen verhalen horen’, kermt Humberto Tan bijna als Jimmy Floyd Hasselbaink voor de zoveelste keer een open deur intrapt

Jimmy heb jij als speler weleens meegemaakt dat een team niet draaide? Wat deed je dan?
‘Nee, dat heb ik nooit meegemaakt.’

Ook niet als trainer?
‘Nee, ook niet.’

Exact dezelfde dialoog volgt als Tan hem vraagt naar zijn ervaringen met irritaties op trainingen. Aardige man, maar zo maak je het verschil niet. Gast Maurice Steijn wordt gevraagd of hij Feyenoord een mooie club vindt. Een beetje redactie had in ieder geval aangekaart dat Steijn zijn hele jeugd met zijn vader wekelijks naar De Kuip trok en met de Hand in Hand werd opgevoed. De wil om te winnen is niet groot genoeg bij VTBL. We zappen dan ook terug naar Rondo, waar Wim Kieft naast Jack van Gelder louter zinnige dingen zegt en ver weg blijft van de open deuren. Direct na afloop staan we aan de aftrap van Athletic de Bilbao-Barcelona, dat 111 duizend kijkers trekt.

MAKKELIJK SCOREN

U denkt: Het houdt toch een keer op met die talkshows? Nee, hoor. Wij schakelen nu naar een satirische talkshow over talkshows op NPO 3. Makkelijk scoren is een programma van drie schrijvers achter Lubach op zondag en neemt alle andere programma’s op de hak. Drie blanke mannen in colbertjes achter een tafel nemen via kijkersvragen, experts en onderzoeken de sport onder de loep. Als Ajax-coach Erik ten Hag zegt dat je moet scoren omdat je het jezelf dan makkelijker maakt, wordt dat volledig uitgediept door een mannetje voor een scherm. Net zoals de quote ‘dat als je alles wint, je dan kampioen wordt’. Die stelling klopt inderdaad, in dat geval zou Ajax 102 punten halen.

De serieuze programma’s over voetbal zijn al satire op zichzelf. Maar Makkelijk scoren scoort en niet zo’n beetje ook

Verder wat flauwe interviewtjes. En een onderzoek naar wat er zou gebeuren als alle wedstrijden in 0-0 zouden eindigen. ‘Weer wordt Ajax tweede, dit keer op alfabet.’ De serieuze programma’s over voetbal zijn al satire op zichzelf. Maar Makkelijk scoren scoort en niet zo’n beetje ook, 678 duizend kijkers zorgen dat alle praatprogramma’s het nakijken hebben.

STUDIO VOETBAL

Nou ja, bijna alle programma’s. Studio Voetbal blijft met 715 duizend kijkers een neuslengte voor. ‘Als de Eredivisie een roman was, dan struikelden de hoofdrolspelers dit weekend over hun alinea’s.’ Tom Egbers opent en sluit altijd goed bij zijn uitzending. Het stokoude programma scoort allang geen cijfers rond de miljoen meer, zoals in de dagen van Jack van Gelder. Die presenteerde van 2002 tot 2015. De vent maakt de tent, maar het verval ligt niet alleen aan zijn opvolger Tom Egbers, maar vooral aan het steeds verder versplinterende medialandschap en het gigantische voetbalaanbod. Je moet wel een heel slecht huwelijk hebben, wil je na al die andere programma’s laat op de avond nog een keer door de meningenmolen gaan.

Dit seizoen scoort de combinatie van Tom Egbers met Rafael van der Vaart en Pierre van Hooijdonk goed. Er wordt weer regelmatig gelachen

Toch is het de best bekeken talkshow van Nederland. Een merk dat al bijna twintig jaar staat, blaas je niet zomaar om. Daarbij helpt het natuurlijk dat er beelden beschikbaar zijn. Egbers zal waarschijnlijk tot zijn honderdste een jongensachtige uitstraling behouden en is een van de sympathiekste mensen die er rondlopen in de voetballerij. Tikje progressief voor deze zo conservatieve wereld. Maar onder zijn leiding kwamen er wel items bij van mensen als Jan Beuvink. En bovenal de veelal mooiste tv-minuut van het weekend, als het programma afsluit met een portret van een oud-voetballer door de magistrale Frank Heijnen. Het zoeken naar goede tafelgasten blijft ook hier een probleem in een programma dat veelal als te voorspelbaar wordt gezien. Dit seizoen scoort de combinatie van Egbers met Rafael van der Vaart en Pierre van Hooijdonk goed. Er wordt weer regelmatig gelachen en dat is precies wat nog weleens ontbrak.

MAANDAG – NATAFELEN

Als de stormen van vrijdag, zaterdag en zondag weer enigszins geluwd zijn, is er op maandagavond tijd om na te tafelen. Jansma zit om tien uur klaar om het weekend na te bespreken met Kenneth Perez en een wisselend groepje voetbaljournalisten. Er zijn wat nepkaarsjes aangestoken en er is een schemerlamp neergezet om het geheel een gezellige, huiskamerachtige setting te geven. Het format is even simpel als doeltreffend. De heren aan tafel mogen reageren op stellingen. Hier begon vorige week de orkaan die FC Utrecht-coach Dick Advocaat deed besluiten af te zien van de baan bij Feyenoord. De stelling of hij een geschikte kandidaat was, werd via Noord-Koreaanse cijfers met nee beantwoord. Toch trekt het programma maar negenduizend kijkers. Dikke kans dat het met het vertrek van Jansma ook einde verhaal is voor dit programma. Amusement heeft het allang gewonnen van journalistiek. Het is zoals Johan Derksen lang geleden al stomverbaasd constateerde. ‘Ik schrijf al dertig jaar stukjes, maar na twee keer met mijn kop op de tv, werd ik pas echt bekend.’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *