Wie gaat ons nu uit de voetbalcrisis loodsen?

  • Wie gaat ons nu uit de voetbalcrisis loodsen?

    Het plan ‘Winnaars van morgen’ is inmiddels een jaar oud, maar zowel de man die het plan heeft geschreven (Jelle Goes) als de man die het ten uitvoer zou brengen (Hans van Breukelen) zijn al weg bij de bond. Wie gaat ons nu uit de voetbalcrisis loodsen? Volgens Peter Hyballa ligt het antwoord in het Oosten.
     
    Tekst Taco van den Velde
     
    Scholing
    Wat gebeurt er wanneer het onderwijs in Nederland steeds slechter wordt? Wat zouden de gevolgen zijn voor onze samenleving? Zal het algemene intellectuele niveau van de Nederlandse burger minder worden. Zouden we nog in staat zijn om te concurreren met de landen om ons heen waar wel uitstekend onderwijs wordt gegeven? Of zijn er mensen die denken dat de jeugd in staat is om zichzelf te onderwijzen? Iedereen weet het antwoord. Natuurlijk is het voor Nederland absoluut noodzakelijk dat we hele goede onderwijzers, leraren en universitaire medewerkers hebben die onze topintellectuelen, zakenmensen en toekomstige bestuurders opleiden. Het is iets dat sterk wordt bewaakt door de Nederlandse overheid omdat we als samenleving snappen dat dit sterk samenhangt met de toekomst van ons land.
     
    De economie komt uit de crisis, nu het voetbal
    Waarom wordt er in het voetbal niet hetzelfde geredeneerd? Het Nederlandse voetbal bevindt zich in crisis en er zijn allerlei analyses en onderzoeken op losgelaten wat er mis is met onze aanstaande topvoetballers. Die kloppen allemaal. Dat betekent toch vooral dat de focus moet liggen op de mensen die de topvoetballers moeten opleiden? Hebben we nog wel voldoende goede jeugdtrainers en opleiders? Worden die eigenlijk wel voldoende van kennis en kunde voorzien om onze jeugdvoetballers alles mee te geven wat nodig is om een topspeler te worden? Zijn onze trainersopleidingen nog wel op een voldoende niveau en hoe kunnen we die echt verbeteren?
     
    Duitse omslag
    Peter Hyballa schudt het hoofd. ‘Voor 2000 was het Duits voetbal dood. Het was conditie, ausdauer, mandekking en de lange bal om het duel aan te gaan. Bovendien was het voetbal volledig in zichzelf gekeerd. Door de vele wereldtitels dachten we dat we het voetbal hadden uitgevonden. Er was een dieptepunt nodig om te beseffen dat alles anders moest’, analyseert de Duitse coach. ‘En waarom denk je dat het nu creatieve toptalenten regent? Om de simpele reden dat we goede coaches zijn gaan opleiden. Voor 2000 was dat toptalent en die potentie er ook, maar werd dat helemaal niet ontwikkeld. Er was geen visie en er waren geen trainers om het talent van die jeugd te ontwikkelen.’
    Revolutie en vooruitgang door de trainers te ontwikkelen. Zo goed en zoveel mogelijk. Hyballa: ‘Ik las laatst  dat de cursus coach betaald voetbal in Nederland maar één keer per twee jaar wordt gegeven en ook dat er een beperkt aantal cursusplaatsen zijn. Reden: er zijn al zoveel coaches met dat diploma en men wil de markt niet overspoelen. Nou en, denk ik dan. In Duitsland zijn twee cursussen per jaar. Daar redeneert men juist: hoe meer deskundige mensen hoe beter. En wanneer ze niet in de Bundesliga terecht komen, dan maar een of twee niveau’s lager. Of in het buitenland. Of nog beter: ze komen in de jeugd terecht.’
     
    Marktwerking
    Hoe meer kennis er gedeeld wordt, hoe beter. En hoe meer gediplomeerde trainer-coaches hoe beter. Het zal het algehele niveau alleen maar ten goede komen. Laat de markt uiteindelijk maar zijn werk doen. De besten komen uiteindelijk vanzelf bovendrijven. Peter Hyballa nam nog maar twee maanden geleden afscheid als voetbalcoach bij NEC. Inmiddels is hij al weer aan de slag als topdocent bij voetbalscholing.nl. Dit bedrijf van oprichter Fons van den Brande is al twintig gespecialiseerd in voetbalopleidingen in elke denkbare richting zoals voetbaltechniek, voetbalconditie, mentale weerbaarheid en hersteltrainingen. In die rol bedient het bedrijf voetbalclubs, verenigingen, trainers, vrijwilligers, het bedrijfsleven of betaalde voetbalorganisaties. En in feite heeft ook de Duitse voetbond geprofiteerd van de expertise toen de visie van Rene Meulensteen door een docent van het bedrijf van Fons van den Brande (Marcel Lucassen) werd geïntegreerd in de Duitse opleidingen.  Het viel samen met de periode dat de Duitse opleidingen een explosieve groei van creatieve talenten voortbracht.
     
    Geen mandaat
    ‘Wij bieden al twintig jaar iets aan waarvan we denken dat het voetbal er beter van wordt’, beseft Fons van den Brande. ‘We zijn nu op een punt gekomen dat we ook wat terug willen doen. Wij willen dolgraag het Nederlandse voetbal helpen’, stelt de opleider. Maar gebeurt dat nog niet via al die cursussen en opleidingen? Van den Brande: ‘We hebben alleen geen mandaat.  Afgelopen weekeinde hadden we weer een cursus. Iedereen komt binnen en iedereen gaat ook weer met een certificaat de deur uit. En iedereen verdient zo zijn punten. Maar ik heb geen mandaat. Het is niet als een cursus waar je vooraf kunt zeggen wie er wel of niet geschikt is om die te volgen en na afloop kunt vaststellen wie wel en wie niet is geslaagd‘
     
    Vooruitziende blik
    Het is een status die voetbalscholing.nl na twintig jaar wel verdiend heeft. Van den Brande: ‘En natuurlijk preek ik voor eigen parochie als ik dat vaststel. Maar gelukkig denken de mensen die onze cursus hebben gevolgd er ook zo over, terwijl ook het CBV er ook zo over denkt. En wij kunnen de KNVB sterker maken. Wij hebben de structuur, de trainers en daarnaast ook de visie. Al die factoren die worden genoemd in de Winnaars van morgen, zijn dingen die ik al jaren roep. En wij hebben onze opleidingen ook zo ingericht dat dit wordt aangepakt.’
    Wat dat betreft waren er gemengde gevoelens toen het KNVB-rapport werd gepresenteerd. Van den Brande: ‘Aan de ene kant is het mooi om te zien dat je door al die conclusies in het rapport wordt bevestigd. Al die dingen die in dat rapport stonden roep ik al twintig jaar. Maar het zorgde ook voor frustratie. Om de simpele reden dat die boodschap al twintig jaar is genegeerd.’
     
    Arjen Robben
    We gaan terug in de tijd. in 2004 signaleerde Rene Meulensteen al dat het de verkeerde kant opging in de opleiding. Nederland rekende zich rijk met Robben, Sneijder, Van der vaart en Van Persie terwijl Meulensteen juist vast stelde dat dit slechts incidenten waren. Hij zag de nieuwe Robben namelijk niet klaar staan. In diezelfde periode schreeuwde Van den Brande dat er niet hard genoeg getraind werd en dat onze jeugd mentale weerbaarheid en fysieke hardheid ontbeerde. Nederland ontwikkelde geen topatleten, maar kasplantjes. Zijn gelijk kreeg hij echter pas vorig jaar.
     
    Een oplossing
    Van den Brande: ‘Een paar jaar geleden ging een Nederlander naar Duitsland om de opleiding te verbeteren. Misschien kunnen we het nu omdraaien. Nu sturen we een Duitser naar Zeist’, glimlacht Van den Brande.  Hyballa ziet er de humor wel van in. Tegelijkertijd weet hij dat er een enorme behoefte is aan kennis. ‘Als trainer-coach van NEC kreeg ik iedere week het ene na het andere verzoek van aanstormende trainer-coaches om te komen kijken. Ook Nederlandse coaches willen weten wat die succesvolle Duitse school precies inhoudt. Dat is alleen maar mooi. Ook Nederlanders willen zich constant verbeteren en schreeuwen om kennis.’
    Hyballa: ‘De sleutel ligt bij de trainer. Die moet je gewoon beter opleiden. Daar zijn ze in Duitsland mee begonnen en het bleek de oplossing.’ Maar hoe doe je dat? ‘Er is eerst gekeken over de grens. Hoe doen de Fransen het en hoe doen de Nederlanders het. Want het klopt inderdaad dat men de Nederlandse opleiding heeft gekopieerd. Maar vervolgens heeft men gedacht: hoe kunnen we dit nog beter maken. Men heeft het echt open gegooid. Vroeger was Duitsland als een gesloten schelp, nu werd alle kennis opgenomen van iedereen en stond men werkelijk voor alles open.’
    De gevolgen zijn terug te vinden in de trainersopleiding. Niet alleen werd de Duitse voetbalwereld overspoeld met gediplomeerde voetbaltrainers, maar bleek er ruimte voor alle mogelijke trainers. Hyballa: ‘Nagelsman van 29 jaar, Tedesco van 31 jaar……. Het is geen toeval. Vroeger kon je alleen voetbaltrainer worden als je een enorm verleden had als speler. Nu kan iedereen toptrainer worden. Dat betekent dus ook dat iedereen het probeert, je kunt gewoon miljonair worden als je slaagt in het vak.’
     
    Cultuuromslag
    Het ging gepaard met een cultuuromslag die even belangrijk was. De opwaardering van de jeugd. ‘Als je vroeger in Duitsland zei dat je jeugdtrainer zei, kreeg je daarna altijd de vraag waarmee je echt je geld verdiende. Dat werd niet serieus genomen. Tegenwoordig is het tegendeel aan de hand. Een hoofd opleidingen of coach van de hoogste jeugd bij een goede club uit de Bundesliga verdient evenveel als een hoofdtrainer in de tweede Bundesliga. Als je tegenwoordig solliciteert als coach is de tweede vraag of je met jeugd gewerkt hebt. Voorzitters en directeuren van clubs willen dat je jeugd inpast en beter maakt. Zo wordt er tegenwoordig gedacht’, aldus Hyballa, die weet dat Duitsland daar een uitzondering in is. ‘Ik heb net met een Engelse club gepraat over een functie als hoofd jeugdopleiding. Meneer Hyballa, u wordt de belangrijkste man in de club, werd me gezegd, want zo belangrijk vonden ze die jeugdopleiding. Vervolgens kreeg ik te horen wat voor salaris ze in gedachten hadden….. tja, daar bleek dus het tegendeel uit. In Duitsland is die beloning dus uitstekend. Het gevolg is  dus dat je dus ok uitstekende trainers hebt die werken met de jeugd. En je ziet ze ook gewoon doorstromen naar de eerste ploeg omdat het toppers zijn. Tuchel, Nagelsman, Tedesco.’
     
    Veranderende clubstructuur
    Die waardering voor het vak jeugdtrainer en de voetbalwereld die wordt overstroomd met gediplomeerde en ambitieuze coaches; in Nederland is het omgekeerde aan de hand. Fons van den Brande: ‘Je ziet dat het bij amateurclubs gewoon op is. Het ene jaar praat je met mevrouw Jansen over de jeugd, een jaar later is ze vervangen door meneer Pieterse. Het amateurvoetbal draait op vrijwilligers en die zijn steeds moeilijker te vinden. Het komt nog steeds op de schouders van de oudere generatie terecht. Bij de jeugd is niemand nog te porren om zijn handen uit te steken voor een club. Het boeit ze allemaal niet.’
    Kwestie van opvoeding? Dat zou zo maar kunnen, oordelen Fons van den Brande en zijn hoofd opleidingen Johan Scholten die iedere week opnieuw ziet hoe moeilijk clubs het hebben om hun hoofd boven water te hebben.
     
    Sportplicht in plaats van diensplicht
    De oplossing zou wel eens door de regering geleverd kunnen worden. Van den Brande: ‘De dienstplicht en sport waren in het verleden echt een onderdeel van de cultuur en ze waren een belangrijk instrument om de jeugd op te voeden. Zo leerde de jeugd om elkaar te respecteren, om samen te leven, om discipline te hebben. De dienstplicht is afgeschaft maar waarom zou je geen sociale stage bij een club verplicht kunnen stellen voor de jeugd? Dat is dan een soort sociale mini-cursus van een maand of zes bij de lokale badminton-, hockey- of voetbalclub?  In die periode doen ze het vrijwilligerswerk, verzorgen het materiaal, regelen het vervoer, runnen de horeca etc. Zo snijdt het mes aan twee kanten. Je voedt je jeugd op en je krijgt er vrijwilligers voor terug.’
     
    Het kan wel
    Johan Scholten: ‘De ideale combinatie is dat je aan de ene kant genoeg vrijwilligers hebt, maar tegelijkertijd zou je ook een aantal professionals moeten hebben die de boel sturen. Wat dat betreft moet je een club als een bedrijf zien. Het mooiste voorbeeld vind  FC Gravenzande. Dat is een fusieclub die in 2010 is ontstaan op een moment dat alles op zijn gat ligt. Die hebben twee topprofessionals die fulltime die club runnen en daar ook de filosofie van Rene Meulensteen hebben ingevoerd. En ze hebben de afgelopen jaren alles gewonnen wat ze maar konden winnen. Er liggen twaalf schitterende velden, 35 kleedkamers en een bloeiende jeugdafdeling. Als je maar een visie en een plan hebt, kan het dus wel.’
     

    Leave a comment

    Required fields are marked *