3 – 04 – 2019 Erik ten Hag en Mark van Bommel in tien typerende quotes

 

In korte tijd hebben Erik ten Hag en Mark van Bommel met hun denkwijze Ajax en PSV naar hun hand gezet. De topper van zondag vormt de perfecte aanleiding voor een kijkje in het hoofd van de trainers.

ERIK TEN HAG

‘We hebben de lat steeds hoger gelegd. Ik zeg vaak: het gaat goed, maar moet beter. Zo moeten we bezig blijven.’

Erik ten Hag heeft bij Ajax van ‘goed is niet goed genoeg’ een gevleugelde uitspraak gemaakt. De perfectionist eist van zijn spelersgroep dat ze iedere dag het maximale van elkaar eisen. De ontwikkeling die hiermee gestimuleerd wordt, heeft geleid tot het bereiken van de kwartfinale van de Champions League. Geheel in lijn met het adagium van Ten Hag moet het pakken van prijzen de volgende stap zijn.

‘Als je een analyse van onze selectie maakt, zie je dat we eigenlijk de middencategorie qua leeftijd missen. Die categorie herbergt spelers die al iets hebben meegemaakt, maar ook de prikkel voelen om een volgende stap te zetten. Onze intentie is op die categorie in te zetten.’

Met het aantrekken van Daley Blind (29), Zakaria Labyad (26), Dusan Tadic (30) en Lisandro Magallán (25) heeft Ajax voldaan aan de vurige wens van Ten Hag om meer spelers van midden twintig aan zijn selectie toe te voegen. In de Champions League helpen Blind en Tadic bij het overleven van moeilijke fases, maar in de Eredivisie blijkt de wisselvalligheid bij Ajax een hardnekkig probleem.

‘Ik heb direct gezegd: We borduren voort op wat goed is. En dat was het voetballende vermogen van de ploeg. Wat beter moest, was de defensieve zekerheid. Ik vond Ajax te open spelen, de ploeg kreeg te makkelijk een tegendoelpunt. Ik zette in op het creëren van meer kansen, gekoppeld aan meer controle.’

Ajax heeft in 42 Eredivisie-duels onder leiding van Ten Hag slechts 38 treffers geïncasseerd. Daarmee haalt hij een lager gemiddelde (0,90) dan voorganger Marcel Keizer (0,94), maar heel erg tevreden kan hij niet zijn met de progressie op dit vlak. Vooral in de eerste wedstrijden na de winsterstop ontbrak de organisatie vaak, wat resulteerde in puntenverlies tegen SC Heerenveen (4-4), Feyenoord (6-2) en Heracles Almelo (1-0). Ook AZ buitte tijdens de 1-0 zege de ruimte uit die Ajax vaak weggeeft achter de opschuivende backs, al kwam de Alkmaarse treffer uiteindelijk tot stand via een spelhervatting.

‘Omschakelen. In het huidige internationale voetbal is dat steeds meer een cruciaal element geworden. Daar moeten we mee bezig zijn. En dan niet alleen in defensief opzicht, maar vooral ook: wat doen we als we de bal veroveren?’

Waar Ajax in Europa vaak van het veld is gestapt met een nederlaag waarin het meer balbezit en meer schoten had dan de tegenstander, is het tijdens de sensationele 1-4 tegen Real Madrid precies andersom. De Koninklijke had het meest de bal (57%) en de meeste doelpogingen (20 om 16), maar de kwaliteit en effectiviteit van de schoten van Ajax was veel hoger. Het is een bevestiging dat de focus van Ten Hag op de omschakeling zich uitbetaalt.

‘Je moet constateren dat ons voetbal bepaald niet vernieuwend is geweest. En Ajax dus ook niet. Wij hebben in Nederland nog heel erg het idee alsof wij de vernieuwers zijn. Maar als je realistisch bent, moet je vaststellen dat wij dat op dit moment niet zijn. Dan heb je het over Spanje en Duitsland. Engeland komt eraan met de invloeden van de buitenlandse coaches daar. Zij lopen voorop, wij niet.’

Ten Hag heeft in hoog tempo kenmerkende aspecten van internationale topteams toegevoegd aan het Ajax-spel. De extra focus op omschakelmomenten is daar een voorbeeld van. Hetzelfde geldt voor de flexibele organisatie van Ajax in de opbouw. Ten Hag kiest daarbij voor een 3+1-structuur. Dat betekent dat de Amsterdammers in de opbouw een lijn van drie verdedigers hebben met een verdedigende middenvelder daar kort voor. Wie dat zijn, verschilt per situatie. In de meeste gevallen biedt Frenkie de Jong zich vanuit het middenveld naast of tussen de centrale verdedigers aan en bezet Lasse Schöne de zone daar kort voor. Dezelfde veldbezetting kan echter ook bereikt worden door een back die wat verder terug blijft of Schöne die uitzakt. Ook het hanteren van zoneverdediging valt aan te wijzen als een moderne aanvulling op het Ajax-spel.

MARK VAN BOMMEL

‘Onverstoorbaar zijn. Dat is wat topspelers en topteams altijd kunnen opbrengen. Daarom staan ze ook jaren aan de top, ze kunnen dat elke dag over zichzelf afroepen. Wij zitten in dat proces.’

Volgens Mark van Bommel is onverstoorbaarheid het grote verschil tussen goede teams en topteams. Daarmee doelt hij op het vermogen van spelers om tegen iedere tegenstander bij iedere stand en in iedere fase van de wedstrijd de juiste acties te blijven maken. Het is makkelijk om cynisch te doen over de volhardende wijze waarop Van Bommel dit begrip hanteert. De resultaten spreken echter voor hem. PSV heeft dit seizoen al zeventien gescoord na de 85ste minuut. Tegen VVV-Venlo pakken de Eindhovenaren met de late 1-0 voor de zesde keer bonuspunten in de absolute slotfase. PSV is behoorlijk onverstoorbaar bij tegenslag.

‘Wij proberen de jongens te overtuigen van ons idee van spelen. Oefeningen daaraan koppelen. Dat ze echt met een gedachte gaan voetballen en dat ze weten dat achter alles wat we doen een idee zit. De spelers moeten leren dat alles samenhangt met elkaar. Bijvoorbeeld niet dat de jongens achterin denken dat ze niets hoeven doen als de spelers voorin de bal hebben.’

Als de plaats op de bank voor Erick Gutiérrez en Gastón Pereiro iets laat zien, dan is dat het belang wat Van Bommel hecht aan het voetballen in de teamdiscipline. Zo werd Nicolas Isimat-Mirin na de uitgang gewerkt na zijn invalbeurt tegen Barcelona, waarbij hij tot twee keer toe inging tegen de speelwijze door uit te stappen naar het middenveld. Hirving Lozano is de enige die een uitzonderingspositie heeft verworven. Wanneer de Mexicaan defensief verzaakt, dan knapt Luuk de Jong vaak het verdedigende werk voor hem op.

‘Ik wil dat wij op het veld bepalen wat er gebeurt. Dat kan niet altijd, maar het is wel ons streven. Dat de kans groter is dat we winnen als we het op onze manier doen. Als we dat voor elkaar krijgen, ziet dat er hartstikke mooi uit. Dan kun je er echt van genieten. Maar als dat niet gaat, dan moeten we nog steeds winnen. Dat moet in het systeem zitten.’

Hoewel het seizoen nog acht wedstrijden duurt, heeft PSV nu al vaker de bal veroverd (121 keer) in het laatste derde van het veld dan vorig jaar (116 keer). Die statistiek illustreert dat de Eindhovenaren met Van Bommel dominanter voetballen dan onder zijn voorganger Phillip Cocu. Tegelijkertijd gaat de schoonheid bij Van Bommel niet bepaald boven alles. Het vorige duel met Ajax is daar een voorbeeld van. Door consequent de lange bal te hanteren op De Jong en de ruimte op de vleugel te zoeken in de omschakeling zegeviert PSV met 3-0. Zondag zal verzorgd spel wederom ondergeschikt zijn aan winnen.

‘Het doel is dat we de jongens in spelsituaties brengen dat ze dát doen wat ze in de wedstrijden ook moeten doen. Je moet omschakelen. Dat is het topvoetbal van tegenwoordig. Kijk maar naar wat er op het WK gebeurde.’

Net als Ten Hag legt Van Bommel in zijn oefenvormen voortdurend de nadruk op de omschakelmomenten van aanvallen naar verdedigen en vice versa. Dit ziet er anders uit dan onder Cocu. Waar PSV onder zijn leiding de tegenaanval vaak begon op eigen helft, wordt onder Van Bommel vaak gescoord door de bal dicht in de buurt van het doel te veroveren en direct toe te slaan. De 2-0 tegen Ajax is daar het toonbeeld van. PSV jaagt tot op Andre Onana door, Jorrit Hendrix onderschept met een kopbal en geeft daarmee een assist op de treffer van De Jong.

‘Voetbal gaat om het bespelen van de ruimtes. Het aanvallen van de ruimte en het verdedigen van de ruimte. Nee, geen zonedekking, want een zone is afgekaderd. Een speler mag van mij overal komen, als de ruimtes maar bezet zijn.’

Een opvallend element in het spel van PSV dit seizoen is dat Van Bommel zijn ploeg aanvallend anders organiseert dan verdedigend. Niet zelden zijn Steven Bergwijn en Lozano bij balverlies het spitsenduo, terwijl ze offensief gewoon op de vleugel staan. Omgekeerd versterkt De Jong verdedigend juist vaak het middenveld. De spelers herkennen inmiddels zelf op het veld wanneer ze hierin kunnen variëren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *